Sự tinh tế trong cách thưởng trà của người Hà Nội xưa
Ở kinh kỳ Thăng Long, những buổi đàm đạo văn chương bên ấm trà đã trở thành một nét sinh hoạt quen thuộc. Tương truyền, Bích Câu Quán là nơi các học trò Văn Miếu thường tụ họp để uống trà và luận bàn văn chương.
Đến thế kỷ XVIII, nhà văn Phạm Đình Hổ đã ghi lại không khí thưởng trà của đất kinh kỳ trong Vũ trung tùy bút. Người Hà Nội khi ấy sẵn sàng bỏ nhiều công sức để tìm trà ngon, ấm quý, coi việc thưởng trà là một thú chơi tao nhã. Nhưng điều khiến trà trở nên đáng quý không nằm ở sự xa xỉ của trà cụ, mà ở cảm giác thư thái khi được ngồi giữa gió mát hay ánh trăng, cùng bạn hiền ung dung pha một ấm trà, để "tỉnh được mộng trần, rửa được lòng tục".
=> Xem thêm: Hà Nội năm 1978 qua loạt ảnh phim đen trắng: Một Thủ đô bình dị trong những năm tháng bao cấp
Với người Hà Nội xưa, pha trà là cả một nghệ thuật. Mỗi công đoạn đều được thực hiện cẩn trọng như một nghi thức. Trà được múc bằng thìa gỗ vào ấm đất nhỏ, gọi là "ngọc diệp hồi cung". Trước khi pha, ấm và chén phải được làm nóng bằng nước sôi. Lần nước đầu - "cao sơn trường thủy" chỉ dùng để tráng trà, giúp lá trà sạch bụi và kịp ngậm nước. Đến lần nước thứ hai - "hạ sơn nhập thủy", nước được rót cao, đầy miệng ấm rồi dội thêm nước sôi lên nắp để giữ nhiệt. Chính nước trà thứ hai mới đạt độ đậm đà và hương thơm trọn vẹn nhất.
=> Xem thêm: Nhà tập thể Hà Nội: Di sản đô thị hay những "ký ức" đang dần biến mất?
Ngay cả cách rót và cách uống trà cũng phản ánh sự tinh tế của người Tràng An. Trà được rót đều để các chén có hương vị cân bằng. Khi dâng trà, người dâng nâng chén theo thế "tam long giá ngọc" với ngón giữa đỡ đáy chén, ngón cái và ngón trỏ giữ miệng chén, đồng thời cúi đầu thể hiện sự kính trọng. Trước khi nhấp môi, người uống đưa chén lên gần mũi để cảm nhận hương trà, rồi thong thả nhấp từng ngụm nhỏ, để hương thơm lan dần nơi đầu lưỡi, cổ họng và lưu lại thật lâu.
=> Xem thêm: Người Hà Nội bắt đầu ăn sáng ngoài phố từ bao giờ?
Thú thưởng trà của người Hà Nội còn mở rộng thành những cuộc hội trà hay những buổi thưởng trà đầu xuân. Vào sáng mùng Một Tết, các bậc cao niên dành những phút đầu năm để tịnh tâm, ngắm hoa và uống chén trà ngon trước khi sum họp cùng con cháu. Bên cạnh đó còn có thú thưởng trà cùng hoa quý như hoa quỳnh, hoa trà, hay trà ngũ hương - một cuộc thưởng trà dành cho năm người, với hương sen, nhài, sói, ngâu và cúc được ủ trong chén, để mỗi người vừa thưởng trà vừa cảm nhận và đoán hương hoa.
=> Xem thêm: Hop On Hop Off Hà Nội - Tự do khám phá 20+ điểm tham quan
Có lẽ vì vậy mà trong văn hóa Hà Nội, thưởng trà còn là cách con người đối đãi với nhau bằng sự trân trọng, là khoảng lặng giữa nhịp sống để nuôi dưỡng tâm hồn, và cũng là nét đẹp góp phần tạo nên cốt cách thanh lịch của người Tràng An qua bao thế hệ.
