Người Hà Nội bắt đầu ăn sáng ngoài phố từ bao giờ?

Ngày nay, chỉ cần bước ra đầu ngõ là có thể bắt gặp một quán phở nghi ngút khói, gánh xôi thơm nếp mới hay hàng bánh cuốn vừa tráng xong. Ăn sáng ngoài phố đã trở thành một phần quen thuộc trong nhịp sống Hà Nội. Nhưng ít ai biết rằng, cách đây hơn một thế kỷ, người Hà Nội gần như không có khái niệm "quà sáng".

Trong xã hội phong kiến, người Hà Nội cũng như người Việt nói chung chỉ ăn hai bữa cơm mỗi ngày. Khoảng 5 giờ sáng, các gia đình đã dậy nhóm bếp nấu cơm. Sau bữa ăn, đàn ông pha ấm chè xanh, phụ nữ têm miếng trầu rồi bắt đầu công việc thường nhật. Cơm thường được nấu dư để đến trưa ai đói thì ăn cơm nguội, còn những gia đình khá giả mới có thêm khoai, chè hay bánh ăn lót dạ. Vì không có thói quen ăn quà sáng nên phố xá cũng hiếm hàng bán đồ ăn vào buổi sớm. Muốn ăn quà, người dân chủ yếu ra các khu chợ như Tây Nhai hay Cầu Đông.

=> Xem thêm: Cảm nhận mùa hè qua các giác quan

Phải đến nửa cuối thế kỷ XIX, văn hóa ăn quà sáng mới dần hình thành. Trong cuốn Quảng tập viêm văn: An Nam văn tập xuất bản năm 1894, học giả người Pháp Edmond Nordemann đã ghi lại khoảng 30 tiếng rao trên phố Hà Nội, trong đó có những câu rao quen thuộc như "Ai bánh bao ra mua!", "Ai bánh cuốn Thanh Trì ra mua nào!", "Ai bánh giò ra mua nào!"... Điều đó cho thấy những gánh quà rong đã xuất hiện từ trước đó và người Hà Nội bắt đầu làm quen với việc ăn sáng bằng quà.

Đầu thế kỷ XX, khi trường học, công sở và các hãng buôn ngày càng nhiều, nhịp sống đô thị thay đổi. Trẻ em phải đến trường từ sớm, công chức và viên chức không còn đủ thời gian ăn cơm ở nhà. Những hàng phở, bún, bánh cuốn rồi bánh mì pa-tê lần lượt xuất hiện, mở đầu cho văn hóa ăn sáng ngoài phố của người Hà Nội.

=> Xem thêm: Giải mã tên phố: Con ngõ mang cái tên kỳ lạ nhất Hà Nội và huyền thoại về vị "vua ăn chịu"

Những năm 1930 -1940 là thời kỳ quà sáng Hà Nội trở nên sôi động. Trên các con phố còn mờ sương là tiếng rao "Ai xôi ơi!", "Ai bánh cuốn đi...", "Ai bún thang nào..." hòa cùng tiếng dao thớt và mùi nước dùng thơm ngọt từ những gánh phở. Xôi của người làng Tương Mai, bánh cuốn Thanh Trì hay những gánh phở rong không chỉ là món ăn mà còn trở thành ký ức của nhiều thế hệ.

Điều đặc biệt là người bán quà rong và người dân phố cổ có mối quan hệ rất gần gũi. Khi mỏi chân, họ thường ngồi nghỉ trước hiên nhà quen, mời chủ nhà một phần quà như lời cảm ơn vì đã cho ngồi nhờ. Người Hà Nội cũng thuộc lòng tiếng rao, biết đúng giờ gánh xôi, hàng bánh cuốn hay bún thang sẽ đi qua trước cửa nhà mình.

=> Xem thêm: Câu chuyện đằng sau tấm bia “Hạ Mã” trước cổng Văn Miếu

Đến thời bao cấp, các cửa hàng ăn uống quốc doanh dần thay thế nhiều hàng quán tư nhân. Cuộc sống khó khăn khiến phở trở thành món ăn không phải ai cũng có điều kiện thưởng thức, còn xôi và cơm rang là lựa chọn quen thuộc của nhiều gia đình. Không ít người lại quay về với bữa cơm sáng như nhiều thế hệ trước.

Sau thời kỳ Đổi mới, văn hóa ăn sáng ngoài phố hồi sinh mạnh mẽ. Từ phở, bún, miến, cháo, xôi đến bánh cuốn, bánh giò, hàng quán xuất hiện khắp nơi, đáp ứng nhịp sống ngày càng bận rộn của người dân. Giờ đây, giàu hay nghèo, người Hà Nội đều có thể bắt đầu ngày mới bằng một món quà sáng yêu thích.

=> Xem thêm: Giải mã tên phố: Con ngõ khiến bao người ngỡ là chuyện tình, hóa ra lại bắt đầu từ… một kho thóc

Hơn một thế kỷ đã trôi qua, bữa sáng của người Hà Nội đã đi một hành trình dài: từ mâm cơm trong mỗi gia đình đến những gánh hàng rong, rồi các quán ăn tấp nập trên phố. Dẫu nhịp sống đổi thay, những món quà sáng truyền thống vẫn là một phần không thể thiếu trong bản sắc Hà Nội, lưu giữ hương vị, ký ức và nếp sống của một thành phố nghìn năm văn hiến.