Cảm nhận mùa hè qua các giác quan

Khứu giác - Mùi hương đánh thức ký ức

Thời gian có thể làm nhạt đi nhiều điều, nhưng mùi hương dường như không. Chỉ một thoáng hương quen cũng đủ đưa người ta trở về những mùa hè cũ, nơi mọi ký ức vẫn còn nguyên vẹn như chưa từng phủ bụi.

Đó là mùi ẩm bốc lên sau cơn mưa rào bất chợt. Mặt đường còn loang nước, những tán cây vừa được gột rửa, cả không gian như dịu lại sau cái oi nồng. Lũ trẻ chẳng đợi mưa tạnh hẳn đã ùa ra ngõ, hít một hơi thật sâu, cảm nhận mùi đất, mùi cỏ, mùi lá quyện vào nhau, một thứ hương chẳng nơi nào có thể làm ra.

Là mùi nắng vương trên tà áo vừa phơi ngoài hiên, trên chiếc chăn còn âm ấm hay mái tóc thơm mùi gió sau một buổi rong chơi. Thứ mùi hương rất khó gọi tên ấy lại luôn khiến người ta nhớ đến những trưa hè dài, tiếng quạt trần quay nhè nhẹ và giấc ngủ bình yên trong căn nhà nhỏ.

Mùa hè còn được nhớ bằng những mùi hương rất riêng của Hà Nội. Đó là hương sen phảng phất từ mặt hồ những sớm tinh mơ, báo hiệu một mùa mới đang đến. Có lẽ, khứu giác là cỗ máy thời gian kỳ lạ nhất. Bởi chỉ một mùi hương quen thuộc cũng đủ khiến cả một miền ký ức bỗng sống dậy, nguyên vẹn như chưa từng đi qua.

Thị giác - Những gam màu của tuổi thơ

Có lẽ thị giác là nơi lưu giữ mùa hè bền bỉ nhất. Nhiều năm trôi qua, những âm thanh có thể nhạt dần, hương vị có thể phai đi, nhưng chỉ một hình ảnh quen thuộc cũng đủ đánh thức cả một khoảng trời ký ức.

Đó là màu đỏ rực của những tán phượng trước cổng trường, đỏ đến mức chỉ cần nhìn thấy là biết một năm học đã khép lại. Xen giữa sắc đỏ ấy là màu tím dịu dàng của bằng lăng trên những con phố Hà Nội, nơi lũ học trò đạp xe chầm chậm dưới tán cây, chẳng ai vội vàng vì phía trước là ba tháng hè thênh thang.

Mùa hè ngày ấy còn có một màu xanh rất riêng. Đó có thể là sắc xanh của bầu trời cao vời vợi sau cơn mưa, xanh đến mức những đám mây trắng cũng hiện lên rõ nét hơn. Chiều xuống, nắng ngả sang màu mật ong, nhuộm vàng từng mái ngói, từng con ngõ nhỏ và cả những vòng xe đạp nối nhau về nhà sau một ngày rong chơi.

Với thế hệ 7x, 8x, 9x, mùa hè còn hiện lên qua ánh sáng lập lòe của chiếc tivi màn hình cong trong phòng khách. Cả xóm tụ tập trước giờ phát sóng Tây Du Ký, phim hoạt hình hay những chương trình thiếu nhi quen thuộc. Khi ấy, một chiếc quạt máy, một đĩa dưa hấu và tiếng cười của cả gia đình cũng đủ làm đầy một buổi tối.

Rồi sáng hôm sau, thành phố lại khoác lên vẻ rộn ràng rất khác. Cung Thiếu nhi đông kín những đứa trẻ học bơi, học vẽ, học võ. Công viên, vườn hoa ven Hồ Gươm ngập tiếng cười của những nhóm trượt patin, đá cầu, đạp xe. Mùa hè chưa bao giờ đứng yên. Nó luôn mang theo những gam màu tươi sáng nhất, để nhiều năm sau, chỉ cần nhìn thấy một chùm phượng nở hay một khoảng trời xanh trong, người ta lại chợt nhận ra: hóa ra tuổi thơ vẫn còn ở đâu đó, trong những sắc màu của mùa hè năm cũ.

Thính giác - Thanh âm của mùa hạ

Từ sáng sớm đến tối muộn, luôn có những âm thanh nối tiếp nhau, quen thuộc đến mức chẳng ai để ý. Chỉ khi lớn lên, người ta mới nhận ra, chính những thanh âm bình dị ấy đã ghép thành ký ức của cả một mùa hè.

Đó là tiếng trống trường vang lên giữa sân trong buổi bế giảng, xen lẫn tiếng xôn xao của lũ học trò vừa háo hức vì sắp được nghỉ hè, vừa bịn rịn vì sắp phải chia tay bạn bè. Tiếng cười nói ấy rồi sẽ nhanh chóng nhường chỗ cho những buổi trưa yên ắng trong căn nhà nhỏ, nơi chiếc quạt trần quay đều, phát ra tiếng phe phẩy quen thuộc như một khúc hát ru của mùa hạ.

Rồi bất chợt, một cơn mưa rào đổ xuống. Tiếng mưa gõ lộp bộp trên mái tôn, át đi mọi âm thanh khác, khiến giấc ngủ trưa của lũ trẻ càng thêm ngon lành. Mở mắt sau cơn mưa, không khí mát hơn, ngoài ngõ đã rộn ràng tiếng gọi nhau í ới. Đứa ôm quả bóng, đứa dắt xe đạp, cả con phố lại đầy ắp tiếng chân chạy và những tràng cười giòn tan.

Khi chiều xuống, trong căn bếp nhỏ của mỗi gia đình là tiếng bát đũa va vào nhau, tiếng bố mẹ hỏi han chuyện một ngày rong chơi, tiếng tivi mở chương trình quen thuộc trong lúc cả nhà quây quần sau bữa cơm. Những thanh âm giản dị ấy từng là điều rất đỗi bình thường, để rồi nhiều năm sau mới nhận ra, đó mới chính là tiếng của một mùa hè đủ đầy, tiếng của những ngày cả gia đình còn có nhiều thời gian ở bên nhau.

Vị giác - Hương vị không thể quên

Tuổi thơ của nhiều người được đong đầy bằng những thức quà rất đỗi bình dị. Không phải những món ăn cầu kỳ, cũng chẳng phải sơn hào hải vị, mà là những thức quà đã theo nhiều thế hệ lớn lên cùng những ngày nắng.

Đó là vị chua dịu của cốc nước sấu ngâm, ngọt thanh nơi đầu lưỡi rồi để lại chút hậu vị mát lành giữa cái oi ả của trưa hè Hà Nội. Là ly nước mơ sóng sánh màu hổ phách, thơm mùi quả chín, được mẹ pha thêm vài viên đá, chỉ cần nhấp một ngụm đã thấy cả người dịu lại.

Rồi chẳng thể không nhắc đến kem Tràng Tiền. Chiếc kem que giản dị, lớp vỏ mỏng tan nhanh dưới nắng, để lại vị ngọt béo quen thuộc mà đứa trẻ nào cũng từng háo hức cầm trên tay. Có những buổi chiều chỉ cần một que kem, một vòng xe đạp quanh Hồ Gươm hay vài người bạn ríu rít bên vỉa hè là đủ thành một ngày hè đáng nhớ.

Với người lớn, mùa hè còn có vị của những cốc bia hơi mát lạnh sau giờ tan làm. Vị ngọt của lúa mạch, chút đắng nơi đầu lưỡi và tiếng cụng ly rôm rả giữa bạn bè khiến cái nóng dường như cũng dịu đi đôi phần.

Đến một lúc nào đó, chỉ cần bắt gặp một hương vị quen thuộc của mùa hè, ký ức cũng đủ khẽ lay động. Người ta mới hiểu rằng điều mình nhớ không chỉ là một thức quà, mà còn là những mùa hè bình yên, những ký ức đẹp về một thời tuổi trẻ đã lặng lẽ đi qua.

Xúc giác - Những chạm khẽ của mùa hè

Có những cảm giác chỉ thuộc về mùa hè. Chỉ cần một cơn gió nóng lướt qua hay hơi mát từ nền gạch cũ cũng đủ đưa người ta trở lại những ngày hè năm nào.

Đó là cái mát lạnh của nền gạch hoa sau khi được dội nước, nơi cả nhà trải chiếu nằm nghỉ trưa, chiếc quạt trần quay đều mang theo luồng gió lùa khắp căn nhà. Lũ trẻ chẳng cần giường nệm, chỉ cần úp má xuống nền gạch, cảm nhận hơi mát thấm dần qua cánh tay, qua sống lưng là đã thấy cả mùa hè dịu đi.

Là cảm giác bàn chân trần chạy trên con ngõ nóng ran lúc đầu chiều, rồi bất chợt giẫm lên khoảng bóng râm mát rượi dưới tán bàng, tán xà cừ. Là đôi bàn tay đen nhẻm vì nắng, mồ hôi dính bụi nhưng vẫn ríu rít chuyền nhau trái sấu vừa hái, que kem vừa bóc vội hay quả bóng nhựa đã sờn màu sau bao trận đá bóng.

Và có lẽ ai cũng từng nhớ cảm giác tỉnh giấc sau giấc ngủ trưa. Tiếng quạt vẫn đều đều trên đầu, ngoài hiên nắng đã dịu hơn một chút. Mẹ khẽ gọi dậy, phủi nhẹ lưng áo rồi giục ra đầu ngõ chơi cùng bạn bè. Chỉ một cái vuốt tóc, một bàn tay nắm lấy bàn tay bé xíu để dắt ra ngoài cũng đủ mở đầu cho cả một buổi chiều rong chơi.

Nhiều năm sau, giữa những căn phòng điều hòa mát lạnh và chiếc đệm êm ái, người ta vẫn nhớ cái mát của nền gạch cũ, nhớ ngọn gió từ chiếc quạt trần quay chậm, nhớ những va chạm rất nhỏ đã nuôi lớn cả một tuổi thơ. Có lẽ, mùa hè không chỉ nằm trong ký ức của đôi mắt, mà còn ở nơi làn da từng lưu giữ những cảm giác bình yên nhất.